Cukrzyca a utrata słuchu: co mówią badania?

Coraz więcej badań pokazuje, że cukrzyca może wpływać nie tylko na wzrok, nerki czy układ krążenia, ale również na słuch. Uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych i włókien nerwowych, typowe dla choroby metabolicznej, mogą obejmować także struktury ucha wewnętrznego.

W praktyce oznacza to, że u osób z cukrzycą niedosłuch odbiorczy może pojawić się wcześniej lub postępować szybciej niż u osób bez zaburzeń gospodarki glukozowej.

Według danych publikowanych przez World Health Organization zaburzenia słuchu stają się jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych starzejącej się populacji. Jednocześnie badania epidemiologiczne cytowane przez Centers for Disease Control and Prevention wskazują, że dorośli z cukrzycą mają około dwukrotnie wyższe ryzyko utraty słuchu w porównaniu z osobami bez tej choroby.

Mechanizm jest podobny do tego, który odpowiada za inne powikłania cukrzycy. Długotrwale podwyższony poziom glukozy we krwi uszkadza naczynia krwionośne oraz nerwy.

W uchu wewnętrznym ma to szczególne znaczenie, ponieważ struktury odpowiedzialne za słyszenie są bardzo wrażliwe na zaburzenia krążenia i metabolizmu. Ślimak ucha wymaga stałego dopływu tlenu i składników odżywczych, a nawet niewielkie zmiany mikrokrążenia mogą wpływać na funkcjonowanie komórek słuchowych.

Najczęściej wskazuje się trzy główne mechanizmy:

• uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych w uchu wewnętrznym (mikroangiopatia),
• neuropatię cukrzycową obejmującą nerw słuchowy,
• stres oksydacyjny i zaburzenia metabolizmu komórek słuchowych.

W efekcie sygnał dźwiękowy docierający do mózgu staje się słabszy lub mniej precyzyjny.

W literaturze medycznej zależność między cukrzycą a pogorszeniem słuchu jest dobrze udokumentowana. Dane epidemiologiczne oparte na audiometrii wskazują, że osoby z cukrzycą mają istotnie wyższe ryzyko niedosłuchu, szczególnie w zakresie wysokich częstotliwości, niż osoby bez tej choroby.

W analizie National Health and Nutrition Examination Survey z grupy ponad 5000 dorosłych zaobserwowano, że niedosłuch wysokoczęstotliwościowy występował u 54,1% osób z cukrzycą, w porównaniu z 32,0% osób bez cukrzycy.

Najnowsza meta-analiza systematyczna z 17 badań wykazała, że prewalencja niedosłuchu w populacji z cukrzycą typu 2 waha się od ~40,6% do ~71,9%, a ogólne ryzyko wystąpienia niedosłuchu było ponad 4-krotnie wyższe w stosunku do grupy kontrolnej.

Badania audiometryczne wskazują również, że u osób z cukrzycą średnie progi słuchu są wyższe zarówno w zakresie niskich, jak i wysokich częstotliwości, z większym nasileniem u dźwięków o wyższych częstotliwościach (4000–8000 Hz).

Te dane potwierdzają, że nie tylko częstość niedosłuchu jest wyższa u pacjentów z cukrzycą, ale także jego przebieg może być związany z mechanizmami mikroangiopatii i neuropatii cukrzycowej, które wpływają na funkcjonowanie ucha wewnętrznego.

Osoby wyszukujące informacji w Google często pytają: czy cukrzyca pogarsza słuch lub jakie są objawy niedosłuchu przy cukrzycy. W praktyce symptomy są podobne do innych form niedosłuchu odbiorczego, ale mogą pojawić się wcześniej.

Najczęściej obserwuje się:

• trudności w rozumieniu rozmów w hałasie,
• wrażenie, że inni mówią ciszej lub mniej wyraźnie,
• zwiększanie głośności telewizora lub telefonu,
• większe zmęczenie podczas rozmów i spotkań.

Czasami pierwszym sygnałem jest to, że otoczenie szybciej zauważa problem niż sama osoba z cukrzycą.

Coraz więcej specjalistów podkreśla znaczenie profilaktyki metabolicznej. Stabilny poziom glukozy we krwi, kontrola ciśnienia oraz zdrowy styl życia mogą zmniejszać ryzyko powikłań mikrokrążenia: również w obrębie ucha wewnętrznego.

Choć nie zawsze można całkowicie zapobiec zmianom słuchowym, wczesne wykrycie problemu pozwala szybciej wdrożyć rozwiązania poprawiające słyszenie i komunikację.

W praktyce klinicznej coraz częściej rekomenduje się, aby osoby z cukrzycą wykonywały kontrolne badanie słuchu regularnie, podobnie jak badania wzroku czy układu krążenia.

Warto rozważyć diagnostykę szczególnie wtedy, gdy:

• cukrzyca trwa już kilka lat,
• pojawiają się trudności w rozmowach w hałasie,
• poziom glukozy był przez dłuższy czas niestabilny,
• praca lub codzienne życie wymagają dobrej komunikacji słuchowej.
• Badanie słuchu jest szybkie i pozwala wcześnie wykryć nawet niewielkie zmiany.

Związek między cukrzycą a utratą słuchu jest coraz lepiej udokumentowany w badaniach naukowych. Uszkodzenia naczyń krwionośnych i nerwów mogą obejmować również ucho wewnętrzne, co sprawia, że niedosłuch u osób z cukrzycą może pojawić się wcześniej lub postępować szybciej. Regularne badanie słuchu oraz dobra kontrola choroby metabolicznej to ważne elementy profilaktyki zdrowia słuchu.