Czerwone ucho - przyczyny i leczenie

Uszy czerwienieją, ponieważ naczynia krwionośne rozszerzają się w delikatnej i wrażliwej skórze małżowiny usznej. To mechanizm fizjologiczny regulowany przez autonomiczny układ nerwowy w odpowiedzi na różne bodźce. Zachodzi termoregulacja gdy jest za ciepło, bo przy wysiłku naczynia rozszerzają się oddając nadmiar ciepła, chroniąc przed przegrzaniem. Emocje: stres, wstyd aktywują współczulny układ nerwowy, który uwalnia neuroprzekaźniki powodujące rozszerzanie naczyń.

Czerwone uszy mogą być reakcją na przeżywanie emocji takich jak stres, wstyd, złość, niepokój. Aktywują one układ nerwowy współczulny (powstaje reakcja „walcz lub uciekaj”), co powoduje uwalnianie hormonów stresu. Często powodują zwężenie naczyń krwionośnych w centrum ciała, to w przypadku niektórych emocji, zwłaszcza wstydu i niepokoju rozszerzają się naczynia, a to zwiększa przepływ krwi, powodując wzrost temperatury i zaczerwienienie uszu. 

Czerwone uszy mogą być naturalną reakcją obronną naszego organizmu, związaną z termoregulacją, czyli utrzymaniem stałej temperatury ciała. Gdy temperatura znacząco spada, powoduje to większy napływ ciepłej krwi w celu ogrzania i ochrony przed odmrożeniem. Stąd zaczerwienienie. Natomiast w wysokiej temperaturze następuje rozszerzenie naczyń krwionośnych w celu pozbycia się nadmiaru ciepła i ochłodzenia organizmu w celu ochrony przed przegrzaniem. 

Skóra na uszach jest niezwykle wrażliwa na promieniowanie UV. Ma cienką warstwę naskórka i niewiele tkanki tłuszczowej, przez co jest podatna na oparzenia słoneczne. Kluczowa jest prewencja i stosowanie wysokiego filtra SPF min. 30, stosowanie kapeluszy z rondem lub czapki osłaniającej uszy co zapobiega objawom oparzenia tj:. silnemu bólowi, pieczeniu, zaczerwienieniu i obrzękowi. Długotrwałe uszkodzenia zwiększają ryzyko nowotworów skóry. 

Zespół Czerwonego Ucha (RES) to rzadkie schorzenie, charakteryzujące się nagłymi napadowymi i nawrotowymi epizodami silnego, palącego bólu oraz zaczerwienienia ucha, często jednostronnego. Ból o różnym nasileniu często jest odczuwany w okolicach małżowiny i skroni, a objawy mogą pojawiać się poprzez dotyk, wysiłek, zmiany temperatury lub spontanicznie. Etiologia jest nieznana, ale RES bywa powiązany z migreną i wymaga konsultacji lekarskiej. 

Czerwone uszy mogą sygnalizować nadciśnienie tętnicze, gdy ciśnienie rozszerza naczynia. Innymi przyczynami może być wysiłek fizyczny (zwiększony przepływ krwi), dysfunkcja stawu skroniowo -żuchwowego TJM. Mogą to być problemy ogólnoustrojowe jak migreny, zmiany hormonalne (menopauza), także urazy (w tym uderzenia, oparzenia i odmrożenia), alergie kontaktowe czy zapalenie skóry oraz zapalenie ucha zewnętrznego.

Toczeń, choroba autoimmunologiczna, może powodować rumień krążkowy na małżowinach usznych. Zapalenie naczyń to stan zapalny naczyń krwionośnych, prowadzący do zaczerwienienia i obrzęku. Róża natomiast jest bakteryjnym zapaleniem skóry i tkanki podskórnej, które tez objawią się silnym, bolesnym zaczerwienieniem i obrzękiem, często w obrębie twarzy i uszu. Egzema i łojotokowe zapalenie skóry często atakuje małżowinę i przewód słuchowy, powodując świąd i łuszczenie oraz zaczerwienienie. 

RES może być powodowany przez podrażnienie nerwów potylicznych i neuralgie nerwu trójdzielnego (ból, zaczerwienienie i pieczenie wokół ucha). W odróżnieniu od RES, erytrodermia to ciężkie, uogólnione zaczerwienienie (>90% skóry) ze złuszczaniem, powiązane raczej z chorobami ogólnoustrojowymi niż neuropatiami.

Małżowina ze względu na lokalizacje jest narażona na pocierania, uderzenia, zadrapania i ukąszenia owadów. Najczęstsze skutki to krwiaki czyli zebranie krwi między chrząstką, a ochrzęstną, które wymagają reakcji lekarza w celu uniknięcia deformacji (ucho kalafiorowate). W reakcji na urazy itp. może pojawić się miejscowy stan zapalny. W przypadku otarć i zadrapań wystarczy dezynfekcja, natomiast przy stłuczeniach, obrzęku - zimne okłady. Na ukąszenia stosujemy odpowiednie maści.

Niekiedy czerwone uszy są skutkiem poważniejszych stanów związanych z uchem (zapalenie ucha, wyprysk, zespół RSE, toczeń). Wizyta u lekarza będzie konieczna jeśli towarzysza temu alarmujące objawy (nasilający się ból, gorączka, ropna wydzielina z ucha, zawroty głowy, długotrwałe zaczerwienienie, zaburzenia słuchu, szumy uszne, objawy u dzieci (płacz, problemy ze snem) lub jest ono długotrwałe. Jeśli objawy się nasilają i nie ustępują nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.

Zaczerwienione uszy mogą się pojawić w reakcji na oparzenia, alergie czy stres. Na oparzenia pomogą zimne okłady i produkty z aloesu, które nawilżą i przyspiesza regenerację skóry. Natomiast regularne nawilżanie uszu wspiera barierę ochronną. Jeśli podejrzewasz przyczyny alergiczne, ważne jest unikanie alergenów.  Kontroluj temperaturę otoczenia, gdyż przegrzanie bądź nagle jej zmiany mogą nasilać problem. Gdy zaczerwienienie jest efektem stresu, sprawdź techniki relaksacyjne. 

Czerwone uszy zazwyczaj ustępują samoistnie, jednak niekiedy konieczne jest leczenie farmakologiczne, które przy infekcji bakteryjnej opiera się na antybiotykach. Przy stanie zapalnym stosuje się tez niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) lub kortykosteroidy (miejscowo/doustnie). Przyczynę alergiczną eliminują leki przeciwhistaminowe. Istotne jest leczenie chorób podstawowych, np. nadciśnienia czy zaburzeń hormonalnych, które mogą wywoływać zaczerwienienie.

Aby unikać zaczerwienienia uszu niezbędna jest profilaktyka. Chroń uszy przed słońcem korzystając z kapelusza czy kremu z filtrem i ekstremalnymi temperaturami. Dbaj o higienę uszu unikając patyczków, drażniących środków i nadmiernego czyszczenia. Staraj się też unikać znanych alergenów, które mogą wywołać reakcje. Kontrola emocji i techniki relaksacyjne pomogą przy nadmiernym stresie. Regularne badanie słuchu są niezbędne by wcześnie wykryć różne zmiany.

Czerwone uszy to najczęściej niegroźny objaw wskazujący na zmiany temperatury, drobne podrażnienia czy stres, ale też stan zapalny infekcje, alergie i choroby. Ważna jest uważność,  profilaktyka i odpowiednie leczenie chorób je powodujących lub współistniejących. Każda niepokojąca zmiana, która się pogłębia i nie znika powinna wzbudzić niepokój i konieczność konsultacji lekarskiej.