image

Jak działa słuch?

Aby zrozumieć złożoność procesu słyszenia, należy poznać budowę narządu słuchu i równowagi, potocznie nazywanym uchem. Z fizjologicznego punktu widzenia narząd słuchu i równowagi dzieli się na:

  • ucho zewnętrzne obejmujące małżowinę uszną oraz przewód słuchowy zewnętrzny,
  • ucho środkowe, w skład którego wliczamy błonę bębenkową, jamę bębenkową, łańcuszek kosteczek słuchowych (młoteczek, kowadełko, strzemiączko), jamę sutkową oraz trąbkę słuchową,
  • ucho wewnętrzne, w którym wyróżniamy błędnik kostny (składający się ze ślimaka, przedsionka i trzech kanałów półkolistych), następnie znajdujący się w jego wnętrzu błędnik błoniasty (ten zaś składa się z woreczka, łagiewki przewodu ślimakowego oraz trzech przewodów półkolistych błoniastych) oraz nerwu przedsionkowo-ślimakowego.

Wyżej wymianione elementy tworzą część obwodową układu słuchowego, jednakże samo przetworzenie energii akustycznej w mechaniczną, a następnie w impuls nerwowy nie wystarczy, aby powstało zjawisko słyszenia, a tym bardziej skomplikowany proces rozumienia mowy. Zakładając, że część obwodowa działa prawidłowo i nie występują w niej żadne patologie, impuls nerwowy musi zostać przekazany przez część ośrodkową układu słuchowego, począwszy od jąder ślimakowych w rdzeniu przedłużonym, wędrując aż do ośrodka korowego słuchu w płacie skroniowym.

Rodzaje niedosłuchu

Z uwagi na anatomiczną złożoność układu słuchwego przyczyn niedosłuchu może być tyle, ile elementów wyróżniamy w całym układzie. Dokładny wywiad z pacjentem w połączeniu z badaniem otoskopowym oraz pełnym badaniem adiometrycznym (określenie progu przewodnictwa powietrznego oraz kostnego, wyznaczenie progu dyskomfortu oraz audiometria słowna) pozwala wyróżnić trzy zasadnicze typy niedosłuchu:

  • niedosłuch przewodzeniowy - związany z patologią ucha zewnętrznego oraz środkowego – zaleceniem jest leczenie farmakologiczne lub/i w razie konieczności interwencja chirurgiczna, w przypadku zmian trwałych, nieodwracalnych zaleceniem jest wspieranie układu słuchowego aparatem słuchowym.
  • niedosłuch czuciowo-nerwowy (odbiorczy) – dla części obwodowej układu słuchwego będzie to ubytek powstały w wyniku uszkodzenia komórek zmysłowych w ślimaku (obwodowy, ślimakowy) lub w wyniku patologii początkowego odcinka nerwu ślimakowego (obwodowy pozaślimakowy). W przypadku ośrodkowej części układu słuchowego wyróżniamy zaś te dotyczące uszkodzeń zlokalizowanych w obrębie pnia mózgu oraz te powstałe w obrębie kory słuchowej – w przypadku zmian trwałych, nieodwracalnych zaleceniem jest wspieranie układu słuchowego aparatem słuchowym. Zysk po zaprotezowaniu słuchu będzie uzależniony od potencjału zrozumienia mowy.
  • niedosłuch mieszany – w różnych proporcjach związany z patologią obu komponentów, zarówno powstałych na drodze przewodzenia jak i odbierania bodźca – zaleceniem w pierwszej kolejności jest leczenie farmakologiczne lub/i w razie konieczności interwencja chirurgiczna i dopiero po zakończonym leczeniu w przypadku zmian trwałych, nieodwracalnych zaleceniem jest wspieranie układu słuchowego aparatem słuchowym.

Jak chronić swój słuch?

O ile nie zawsze jesteśmy w stanie uchronić się przed niedosłuchem wywołanym przez choroby zapalne, bakteryjne lub wirusowe oraz nie mamy wpływu na patologie odziedziczone (genetyczne), wrodzone lub nabyte w wyniku ototoksyczności leków, tak w jednym przypadku w znacznym stopniu to nasz styl życia będzie warunkować jakość naszego słyszenia. Jednym z częstych powodów niedosłuchu jest uraz akustyczny powstały w wyniku długotrwałej ekspozycji na hałas. Z tego powodu zaleca się stosowanie odpowiednio dobranych ochronników słuchu oraz zrezygnowanie z głośnego słuchania muzyki, szczególnie przez słuchawki douszne oraz dokanałowe.